या लेखामध्ये आयुष्मान भारत प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना आणि महात्मा ज्योतिराव फुले जन आरोग्य योजना यासंबंधी आलेली नवीन अपडेट सविस्तरपणे समजावून सांगितली आहे. आयुष्मान भारत कार्डचा उपयोग करून स्वतःच्या आणि कुटुंबाच्या उपचारासाठी ५ लाख रुपयांपर्यंत मोफत लाभ कसा मिळवता येईल, त्यासाठी कोणत्या प्रक्रिया पूर्ण कराव्या लागतात, ई-केवायसी का आवश्यक आहे, पात्रता कशी तपासायची आणि कार्ड काढण्याची प्रक्रिया काय आहे, याची संपूर्ण माहिती या लेखात दिली आहे.
आयुष्मान भारत कार्ड म्हणजे काय?
आयुष्मान भारत प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना ही केंद्र सरकारची अत्यंत महत्त्वाची आरोग्य योजना आहे. या योजनेचा मुख्य उद्देश गरीब, गरजू आणि सामान्य कुटुंबांना महागड्या आजारांच्या उपचारासाठी आर्थिक मदत देणे हा आहे. या योजनेअंतर्गत प्रत्येक पात्र कुटुंबाला दरवर्षी ५ लाख रुपयांपर्यंत मोफत उपचार मिळतात. हे उपचार सरकारी रुग्णालयांबरोबरच निवडक खाजगी रुग्णालयांमध्येही दिले जातात. आयुष्मान भारत योजनेचे कार्ड म्हणजेच आयुष्मान भारत कार्ड असून, हे कार्ड असल्याशिवाय या योजनेचा लाभ घेता येत नाही.
महाराष्ट्रातील दोन योजनांचे एकत्रिकरण
महाराष्ट्र राज्यामध्ये आयुष्मान भारत प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना आणि महात्मा ज्योतिराव फुले जन आरोग्य योजना या दोन्ही योजना एकत्र करण्यात आल्या आहेत. त्यामुळे आता नागरिकांना वेगवेगळे कार्ड काढण्याची गरज राहिलेली नाही. एकाच कार्डवर या दोन्ही योजनांचा लाभ मिळतो. या एकत्रित योजनेअंतर्गत प्रतिवर्षी एका कुटुंबाला ५ लाख रुपयांपर्यंत मोफत उपचार दिले जातात. राज्यातील अनेक सरकारी आणि खाजगी रुग्णालये या योजनेसाठी नेमण्यात आली आहेत, जिथे नागरिकांना कॅशलेस पद्धतीने उपचार मिळतात.
ई-केवायसी का आवश्यक आहे?
नवीन अपडेटनुसार आयुष्मान भारत कार्डचा लाभ घ्यायचा असेल तर ई-केवायसी करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. ई-केवायसी म्हणजे आधार कार्डच्या माध्यमातून ओळख पडताळणी प्रक्रिया. जर एखाद्या व्यक्तीने ई-केवायसी पूर्ण केली नसेल, तर त्याला या योजनेअंतर्गत मोफत उपचार मिळणार नाहीत, जरी त्याच्याकडे आयुष्मान भारत कार्ड असले तरीही. त्यामुळे सर्व कार्डधारकांनी आपली ई-केवायसी वेळेत पूर्ण करणे अत्यंत गरजेचे आहे.
एकूण तीन महत्त्वाच्या प्रक्रिया
या योजनेचा पूर्ण लाभ घ्यायचा असेल तर एकूण तीन महत्त्वाच्या प्रक्रिया पूर्ण कराव्या लागतात. पहिली प्रक्रिया म्हणजे ई-केवायसी. त्यानंतर आणखी दोन महत्त्वाच्या स्टेप्स आहेत, ज्या शेवटी पूर्ण कराव्या लागतात. या सर्व प्रक्रिया केल्याशिवाय आयुष्मान भारत कार्ड सक्रिय होत नाही. त्यामुळे नागरिकांनी या तिन्ही प्रक्रिया काळजीपूर्वक आणि योग्य पद्धतीने पूर्ण कराव्यात, असे सरकारकडून सांगण्यात आले आहे.
आपण पात्र आहोत की नाही हे कसे तपासायचे?
आयुष्मान भारत योजनेसाठी आपण पात्र आहोत की नाही, हे तपासणे आता खूप सोपे झाले आहे. सरकारने यासाठी अधिकृत वेबसाईट उपलब्ध करून दिली आहे. त्या वेबसाईटवर जाऊन नागरिक आपला आधार कार्डचा १२ अंकी नंबर किंवा रेशन कार्ड नंबर टाकून आपली पात्रता तपासू शकतात. माहिती भरल्यानंतर काही सेकंदांतच स्क्रीनवर पात्रतेचा निकाल दिसून येतो. यामुळे नागरिकांना कार्यालयात फेऱ्या मारण्याची गरज राहत नाही.
जर एखाद्या नागरिकाकडे आयुष्मान भारत कार्ड नसेल, तर तो नागरिक स्वतः हे कार्ड काढू शकतो. कार्ड काढण्याची प्रक्रिया ऑनलाइन असून ती तुलनेने सोपी आहे. आवश्यक कागदपत्रांमध्ये आधार कार्ड, मोबाईल नंबर आणि ओटीपी यांचा समावेश असतो. सर्व माहिती योग्य प्रकारे भरल्यानंतर आयुष्मान भारत कार्ड तयार होते आणि ते डाउनलोडही करता येते.
Ayushman Bharat App ची भूमिका
लाभार्थ्यांसाठी सरकारने Ayushman Bharat App उपलब्ध करून दिले आहे. हा अॅप प्ले स्टोअरवरून सहज डाउनलोड करता येतो. या अॅपच्या माध्यमातून नागरिक लॉगिन करू शकतात, ई-केवायसी पूर्ण करू शकतात, आयुष्मान कार्ड डाउनलोड करू शकतात आणि जवळची नोंदणीकृत रुग्णालये पाहू शकतात. त्यामुळे सर्व प्रक्रिया मोबाईलवरून घरबसल्या करता येतात.
आयुष्मान भारत कार्ड आणि महात्मा ज्योतिराव फुले जन आरोग्य योजना या सामान्य नागरिकांसाठी मोठा आधार ठरत आहेत. महागड्या उपचारांचा खर्च टाळण्यासाठी ही योजना अत्यंत उपयुक्त आहे. मात्र, या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी ई-केवायसी आणि इतर आवश्यक प्रक्रिया वेळेत पूर्ण करणे खूप महत्त्वाचे आहे. नागरिकांनी या योजनेची संपूर्ण माहिती समजून घेऊन योग्य पद्धतीने लाभ घ्यावा, असे आवाहन करण्यात येत आहे.