घरकुल लाभार्थ्यांसाठी मोठी आनंदाची बातमी! केंद्राचा निधी राज्याला प्राप्त, लवकरच खात्यात जमा होणार हप्ते

घरकुल हप्ता 2026 : 10 जून रोजी केंद्राचा निधी राज्याला मिळाला, SC, ST आणि सर्वसाधारण तिन्ही प्रवर्गांना निधी मंजूर, 15 ते 20 जूनपर्यंत खात्यात येण्याची शक्यता घरकुलाच्या हप्त्याची वाट पाहणाऱ्या लाखो लाभार्थ्यांसाठी 10 जून 2026 हा दिवस महत्त्वाचा ठरला. केंद्र शासनाचा निधी अखेर राज्याला प्राप्त झाला आणि त्याच दिवशी राज्य शासनाच्या हिश्श्याला मंजुरी देण्यात आली. अनुसूचित जमातीसाठी 2,330 कोटी, अनुसूचित जातीसाठी 167 कोटी 50 लाख आणि सर्वसाधारण प्रवर्गासाठी आधीच 2,000 कोटी रुपये अशा तीनही प्रवर्गांचा निधी आता उपलब्ध झाला आहे. ज्यांचे FTO म्हणजे Fund Transfer Order जनरेट झाले आहेत, त्यांच्या खात्यात 15 ते 20 जूनपर्यंत रक्कम जमा होण्याची शक्यता आहे. या लेखात आपण संपूर्ण प्रकरण काय आहे, कोणत्या प्रवर्गाला किती निधी मिळाला, FTO म्हणजे काय, ते ऑनलाईन कसे तपासायचे, पैसे खात्यात कधी येतील आणि अजून कोणाचे अडकले आहे हे सगळे सविस्तर समजून घेणार आहोत.

प्रकरण काय आहे थोडक्यात पार्श्वभूमी

महाराष्ट्रात प्रधानमंत्री आवास योजनेअंतर्गत लाखो कुटुंबांना घरकुल मिळाले आहे किंवा मिळण्याच्या प्रक्रियेत आहे. या योजनेत घर बांधण्यासाठी पैसे एकत्र न देता टप्प्याटप्प्याने हप्त्यांमध्ये दिले जातात. पहिला हप्ता, दुसरा हप्ता, तिसरा हप्ता, चौथा हप्ता प्रत्येक हप्ता बांधकामाच्या टप्प्यानुसार मिळतो. पण गेल्या काही महिन्यांपासून एक मोठी अडचण होती. केंद्र शासनाचे पैसे राज्याकडे आले नव्हते आणि त्यामुळे राज्य शासनही हप्ते वितरित करू शकत नव्हते. हजारो लाभार्थी आपल्या हप्त्याची वाट पाहत होते, काहींनी बांधकामही थांबवले होते, कारण पुढचा हप्ता आल्याशिवाय काम कसे पुढे नेायचे हा प्रश्न होता. या प्रतीक्षेला आता अखेर उत्तर मिळाले आहे.

या प्रकरणाची आणखी एक बाजू होती. केंद्रीय गृहनिर्माण मंत्री शिवराज सिंह चव्हाण यांच्याकडून “Mother Sanction” म्हणजे मुख्य मंजुरी मिळाल्याची बातमी काही दिवसांपूर्वीच आली होती. पण मंजुरी मिळणे आणि प्रत्यक्ष निधी राज्याच्या खात्यात येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी असतात. मंजुरी आली होती, पण निधी अजून आला नव्हता. 10 जून 2026 रोजी तो टप्पाही पूर्ण झाला आणि निधी राज्याला प्राप्त झाला. आता दोन्ही अडसर दूर झाले आहेत मंजुरी आणि निधी आणि प्रत्यक्ष वाटपाचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

तिन्ही प्रवर्गांसाठी निधी किती आणि कोणासाठी?

या वेळी तीनही प्रवर्गांसाठी एकत्रितपणे निधी उपलब्ध करण्यात आला आहे. त्याचे तपशील असे आहेत. सर्वसाधारण प्रवर्ग या प्रवर्गासाठी आधीच 2,000 कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आलेली होती. पहिला, दुसरा, तिसरा आणि चौथा हप्ता या सर्वांच्या वितरणासाठी हा निधी मंजूर करण्यात आला होता. हे आधीच जाहीर झाले होते, पण प्रत्यक्ष पैसे खात्यात यायला उशीर लागत होता.

अनुसूचित जमाती प्रवर्ग 10 जून 2026 रोजी या प्रवर्गासाठी केंद्र शासन आणि राज्य शासन यांचा मिळून एकूण 2,330 कोटी रुपयांचा निधी वितरित करण्यासाठी मंजुरी देण्यात आली आहे. अनुसूचित जमातींसाठी हा सर्वात मोठा हप्त्याचा निधी आहे आणि तो आता मार्गी लागला आहे.

अनुसूचित जाती प्रवर्ग याच दिवशी अनुसूचित जातींसाठीही केंद्र आणि राज्य शासनाचा मिळून 167 कोटी 50 लाख रुपयांचा निधी उपलब्ध करण्यात आला आहे. रक्कम तुलनेने कमी वाटते, पण ती या प्रवर्गातील लाभार्थ्यांच्या हप्त्यांसाठी वापरली जाणार आहे. एकूण पाहिले तर सर्वसाधारण, ST आणि SC या तिन्ही प्रवर्गांचा निधी आता एकत्रितपणे उपलब्ध झाला आहे. आता फक्त प्रत्यक्ष वाटपाची प्रक्रिया राहिली आहे आणि ती सुरू झाली आहे.

FTO म्हणजे काय आणि ते का महत्त्वाचे आहे?

FTO म्हणजे Fund Transfer Order. हे एक प्रकारचे डिजिटल प्रमाणपत्र आहे जे सांगते की एखाद्या लाभार्थ्यासाठी पैसे पाठवण्याचा आदेश जारी झाला आहे. FTO जनरेट झाला म्हणजे तुमची फाईल मंजूर झाली, बँकेकडे पाठवण्याच्या यादीत तुमचे नाव आहे आणि निधी उपलब्ध झाला की खात्यात येईल. FTO जनरेट न झालेल्या लाभार्थ्यांसाठी मात्र प्रक्रिया अजून अपूर्ण आहे. त्यांना थोडी आणखी प्रतीक्षा करावी लागेल. त्यामुळे सर्वात पहिली गोष्ट म्हणजे आपला FTO जनरेट झाला आहे का हे तपासणे. हे ऑनलाईन करता येते.

FTO तपासण्यासाठी प्रधानमंत्री आवास योजनेच्या अधिकृत संकेतस्थळावर जायचे आहे. तिथे “Beneficiary Search” किंवा “Awaas App” द्वारे आपला नोंदणी क्रमांक किंवा आधार क्रमांक टाकला की FTO ची स्थिती दिसते. जर “FTO Generated” असे दिसले तर समजा की पैसे लवकरच खात्यात येणार आहेत. जर FTO अद्याप जनरेट नसेल तर आपल्या ग्रामपंचायत, नगरपालिका किंवा संबंधित विभागाशी संपर्क साधावा.

पैसे कधी खात्यात येणार?

निधी 10 जून रोजी मंजूर झाला, FTO आधीच जनरेट झालेले आहेत आता फक्त बँकेपर्यंत हे पैसे पोहोचण्याची प्रक्रिया राहिली आहे. या प्रक्रियेत जनरेट झालेले FTO बँकेकडे पाठवले जातात, बँक ते प्रक्रिया करते आणि लाभार्थ्याच्या खात्यात रक्कम जमा करते. हे साधारणपणे 5 ते 7 कामकाजाच्या दिवसांत होते. निधी 10 जून रोजी उपलब्ध झाल्यामुळे 15 ते 20 जून 2026 पर्यंत ज्यांचे FTO जनरेट आहेत त्यांच्या खात्यात रक्कम जमा होण्याची शक्यता आहे. हे अंदाज आहेत, अधिकृत तारीख सांगणे शक्य नाही पण परिस्थिती पाहता हा कालावधी वास्तवाशी जवळचा आहे. ज्यांचे FTO आधीपासूनच जनरेट आहेत त्यांचे पहिले येतील आणि नंतर जनरेट होणाऱ्यांचे थोड्या उशिरा.

मदर सँक्शन म्हणजे काय होते?

काही वाचकांना “Mother Sanction” हा शब्द नवीन वाटेल. थोडक्यात सांगायचे तर प्रधानमंत्री आवास योजनेत केंद्र शासनाकडून राज्यांना पैसे देण्यासाठी एक केंद्रीय मंजुरी लागते. ती म्हणजे Mother Sanction. जोपर्यंत केंद्राची ही मुख्य मंजुरी नसते, तोपर्यंत राज्याला निधी मिळत नाही. काही महिन्यांपूर्वी राज्यासाठी ही मंजुरी अद्याप मिळालेली नव्हती. त्यामुळे राज्य शासनाने कितीही प्रयत्न केले तरी केंद्राचा वाटा मिळत नव्हता. केंद्रीय गृहनिर्माण मंत्री शिवराज सिंह चव्हाण यांच्याकडून ही Mother Sanction मिळाल्यानंतरही प्रत्यक्ष निधी यायला थोडा वेळ लागला. 10 जून रोजी तो निधी प्रत्यक्षात राज्याच्या खात्यात आला हा त्या प्रक्रियेचा अंतिम टप्पा होता.

घरकुल योजनेचे हप्ते कसे काम करतात?

ज्यांना घरकुल योजनेची माहिती नव्याने समजून घ्यायची आहे त्यांच्यासाठी थोडी पार्श्वभूमी. प्रधानमंत्री आवास योजनेत लाभार्थ्याला एका झटक्यात पूर्ण रक्कम दिली जात नाही. बांधकाम जसे पुढे जाते तसे हप्ते मिळतात. साधारणपणे चार हप्ते असतात पहिला हप्ता जमीन तयार झाल्यावर, दुसरा छत पातळीपर्यंत बांधकाम झाल्यावर, तिसरा खिडक्या-दरवाजे बसल्यावर आणि चौथा घर पूर्ण झाल्यावर. प्रत्येक हप्त्यात ठराविक रक्कम येते. लाभार्थ्याने बांधकाम टप्पा पूर्ण केला, फोटो आणि व्हेरिफिकेशन झाले की FTO जनरेट होतो आणि हप्ता मिळतो. यामध्ये कोणत्याही एका ठिकाणी अडचण आली व्हेरिफिकेशन अडले, FTO जनरेट नाही झाला किंवा निधीच नव्हता की पैसे अडतात.

अजून ज्यांचे FTO जनरेट नाही झाले त्यांनी काय करायचे?

जर तुमचे FTO अजून जनरेट नसेल तर काळजी करू नका, पण हात चोळत बसूही नका. ग्रामपंचायत किंवा नगर पालिकेच्या घरकुल विभागात जाऊन आपल्या फाईलची स्थिती विचारा. बांधकाम पूर्ण केले असेल पण व्हेरिफिकेशन झाले नसेल, तर व्हेरिफिकेशनसाठी अर्ज करा. कागदपत्रांमध्ये काही कमतरता असेल तर ती तातडीने पूर्ण करा. आधार बँक खात्याशी लिंक आहे का हे तपासा, कारण DBT द्वारे पैसे येतात. जर सगळे कागद बरोबर असतील पण FTO जनरेट होत नसेल तर तहसील कार्यालयात किंवा जिल्हा घरकुल कक्षाशी संपर्क करा.

15 ते 20 जूनपर्यंत पैसे येणार कोणाकोणाचे?

एक महत्त्वाची गोष्ट स्पष्ट करणे आवश्यक आहे. 15 ते 20 जूनपर्यंत पैसे येण्याची शक्यता आहे ती फक्त त्यांच्यासाठी ज्यांचे FTO आधीच जनरेट झाले आहेत. ज्यांचे FTO अद्याप जनरेट नाही झाले, ज्यांचे बांधकाम अर्धवट आहे, ज्यांचे व्हेरिफिकेशन बाकी आहे त्यांना अजून थोडा वेळ लागणार आहे. निधी उपलब्ध झाला आहे, यंत्रणा सुरू झाली आहे पण प्रत्येकाचे काम एकत्र होत नाही, ते एकेक FTO नुसार होते. तुमचा FTO जनरेट झाला असेल तर पैसे येतीलच, फक्त थोडी प्रतीक्षा करायची आहे.

एक महत्त्वाची विनंती

खाते तपासताना आधारशी लिंक असलेलेच खाते तपासा, कारण पैसे त्याच खात्यात जमा होतात. जर खाते बदललेले असेल किंवा आधार लिंकेज नसेल तर पैसे खात्यात येऊनही ते अडकू शकतात. आपले खाते सक्रिय आहे का, त्यात किमान शिल्लक आहे का, हेही तपासा. बँक खाते बंद पडलेले असेल तर तातडीने बँकेत जाऊन सक्रिय करा. एकंदरीत, निधी आला आहे, मंजुरी आहे, FTO जनरेट झाले आहेत आता फक्त तुमच्या खात्याची तयारी असणे गरजेचे आहे. 15 ते 20 जूनपर्यंत ज्यांच्या खात्यात पैसे आले नाहीत त्यांनी घाबरू नये थोड्या दिवसांत प्रक्रिया पूर्ण होईल.

घरकुल निधी अपडेट 2026 : प्रश्नोत्तरे (Q&A)

प्र.1) घरकुल लाभार्थ्यांसाठी नवीन अपडेट काय आहे?
उ. केंद्र शासनाचा निधी 10 जून 2026 रोजी राज्य शासनाला प्राप्त झाला आहे. त्यामुळे आता घरकुलाच्या प्रलंबित हप्त्यांचे वितरण सुरू होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

प्र.2) कोणत्या प्रवर्गांसाठी निधी उपलब्ध झाला आहे?
उ. सर्वसाधारण प्रवर्ग, अनुसूचित जाती (SC) आणि अनुसूचित जमाती (ST) या तिन्ही प्रवर्गांसाठी निधी उपलब्ध झाला आहे.

प्र.3) सर्वसाधारण प्रवर्गासाठी किती निधी मंजूर करण्यात आला आहे?
उ. सर्वसाधारण प्रवर्गातील लाभार्थ्यांच्या पहिला, दुसरा, तिसरा आणि चौथा हप्ता वितरणासाठी सुमारे 1000 कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे.

प्र.4) अनुसूचित जमाती (ST) प्रवर्गासाठी किती निधी मंजूर झाला आहे?
उ. केंद्र शासन आणि राज्य शासनाचा हिस्सा मिळून अनुसूचित जमाती प्रवर्गासाठी एकूण 2330 कोटी रुपयांचा निधी मंजूर करण्यात आला आहे.

प्र.5) अनुसूचित जाती (SC) प्रवर्गासाठी किती निधी मंजूर झाला आहे?
उ. अनुसूचित जाती प्रवर्गासाठी केंद्र आणि राज्य शासनाचा हिस्सा मिळून 167 कोटी 50 लाख रुपयांचा निधी उपलब्ध करून देण्यात आला आहे.

प्र.6) एफटीओ (FTO) म्हणजे काय?
उ. FTO म्हणजे Fund Transfer Order. लाभार्थ्याच्या हप्त्याची मंजुरी पूर्ण झाल्यानंतर निधी बँकेत पाठवण्यासाठी तयार करण्यात येणारा आदेश म्हणजे FTO.

प्र.7) माझा FTO जनरेट झाला असेल तर काय होईल?
उ. तुमचा FTO जनरेट झाला असेल तर तो बँकेकडे पाठवला जाईल आणि त्यानंतर तुमच्या खात्यात हप्त्याची रक्कम जमा होण्याची प्रक्रिया सुरू होईल.

प्र.8) लाभार्थ्यांच्या खात्यात पैसे कधी जमा होऊ शकतात?
उ. उपलब्ध माहितीनुसार 15 जून ते 20 जून 2026 दरम्यान निधी वितरण होण्याची शक्यता आहे.

प्र.9) मदर सॅंक्शन म्हणजे काय?
उ. घरकुल योजनेसाठी केंद्र शासनाकडून दिली जाणारी मुख्य प्रशासकीय मंजुरी म्हणजे मदर सॅंक्शन. या मंजुरीनंतर निधी वितरणाची प्रक्रिया पुढे जाते.

प्र.10) मदर सॅंक्शनची प्रक्रिया पूर्ण झाली आहे का?
उ. होय. मदर सॅंक्शनची प्रक्रिया यापूर्वीच पूर्ण झाली असून आता निधीही उपलब्ध झाला आहे.